شیر های کشویی به منظور قطع جریان مایع به وسیله قرار دادن یک گوه و یا یک دریچه ی مستطیلی شکل در مسیر آن، مورد استفاده قرار می گیرند. برای شیر های کشویی، کشویی در راستای محور لوله به فضای کمی احتیاج داریم، شیر های کشویی در شرایط باز محدودیتی برای جریان ایجاد نمی کنند و با ایجاد امکان جریان شارش مستقیم جریان مایع یا گاز، افت فشار بسیار کمی تولید می کنند. از آنجا که در اندازه های بزرگتر، شیر کشویی نسبت به سایر شیر ها بسیار ساده تر ساخته می شود، معمولا در لوله های قطور (از لوله های با شعاع 2 اینچ تا قطورترین لوله ها) مورد استفاده قرار می گیرد. به طور کلی می توان گفت که شیر کشویی از یک دیسک دروازه مانند تشکیل شده است که توسط یک دستگیره ی چرخنده و یک میله به کار انداخته شده و در زاویه ای عمود بر جهت جریان بالا و پایین می رود.

شیر کشوئی

نحوه ی کارکرد شیر کشویی

شیر کشویی از سه عنصر اصلی تشکیل شده است: بدنه ، درپوش و سرشاخه. بدنه ی شیر به طور کلی به وسیله ی اتصالات فلانج ، پیچ و یا جوش کاری به لوله متصل می شود. درپوش شیر که شامل قطعات متحرک می باشد، عموما به وسیله ی پیچ و مهره به بدنه ی شیر متصل می شود تا امکان تعمیر، نگه داری و تمیزکاری شیر فراهم شود.

سرشاخه ی شیر شامل ساقه یا محور، دریچه یا دیسک و حلقه های نشیمنگاه می باشد. مکانیزم اصلی کارکرد شیر کشویی بسیارساده است. هنگامی که دستگیره ی چرخنده ی دایره ای شکل چرخانده می شود، ساقه ی شیر را چرخانده که این عمل منجر به حرکت عمودی دریچه خواهد شد. این نوع شیر ها به شیرهای "چرخش متعدد" معروف هستند، چرا که بازکردن یا بستن کامل آن ها به چرخش بیش از 360 درجه ای دستگیره نیازمند خواهد بود.هنگامی که دریچه از مسیر جریان خارج می گردد، شیر باز شده است و هنگامی که شیر بسته می شود، منفذ عبور جریان به طور کامل مهر و موم شده و جریان قطع می گردد.

موارد استفاده ی شیر کشویی

شیر کشویی دارای اکثریت شرایط لازم برای استفاده در سیستم خط لوله بوده و به عنوان یکی از پر استفاده ترین شیر های مورد استفاده در پالایشگاه ها، مراکز پتروشیمی و تأسیسات فرآوری گاز، که در آن ها فشار به نسبت پایین بوده اما ممکن است دما بسیار بالا باشد، شناخته می شود. این شیرها برای اغلب مایعات و گاز ها از جمله بخار، آب و روغن مناسب در نظر گرفته می شوند.

شیرهای کشویی عموما در مصارفی که افت فشار کم و منفذ کاملا باز مورد نیاز است، استفاده می شوند.هنگامی که شیر کشویی کاملا باز می شود، هیچ مانعی در مسیر جریان وجود ندارد و در نتیجه افت فشار بسیار پایین است، این شکل طراحی امکان استفاده از پیگ تمیزکاری را ممکن می سازد. از آنجا که شیر کشویی برای باز و بسته شدن به چرخش متعدد دستگیره نیازمند است، سرعت پایین عملکرد شیر باعث جلوگیری از اثرات کوبش آب (ضربه قوچ) نیز می شود.

به دلایل مختلف، شیر های کشویی را نباید به قصد کنترل و یا متعادل سازی جریان مورد استفاده قرار داد. در درجه ی اول باید توجه کنیم که نرخ جریان مایع متناسب با میزان باز بودن شیر نیست و در نتیجه کنترل دقیق جریان ممکن نخواهد بود. علاوه بر این، برش یک جریان سرعت بالا منجر به لرزش دریچه ی نیمه باز شیر شده و با صدمه زدن به سطوح نشیمنگاه باعث خرابی مهر و موم شیر می گردد. به طور کلی می توان گفت که نیمه باز بودن شیر موجب خرابی و فرسودگی دریچه و نشیمنگاه خواهد شد.

تفاوت میان شیر توپی و شیر کشویی

تفاوت اصلی میان شیر های توپی و کشویی در ساختار آن ها می باشد، چرا که نحوه ی کارکرد هر دو شیر تقریبا یکسان است. شیر های توپی همانگونه که از نام آن پیداست از یک توپ و یک ساقه تشکیل شده اند. شیرهای توپی بسیار با دوام هستند اما قابلیت مناسبی در زمینه ی کنترل جریان ارائه نمی کنند و همچون شیرهای کشویی برای مواردی که اپراتور تنها قصد قطع کردن کامل و وصل کامل جریان را دارد کاربرد دارند. به همین دلیل غالبا به آن ها شیر ها "خاموش کننده یا shut off" گفته می شود.


تفاوت کاربرد این شیرها در مواردی است که کنترل بر شدت جریان برای ما اهمیت داشته باشد. برای مثال، در مواردی که فشار آب احتمالی بسیار بالا باشد، شیر کشویی می تواند از ایجاد اثر کوبشی آب یا همان ضربه قوچ جلوگیری نماید.تفاوت دیگر در ظاهر جریان این دو شیر است که در مورد شیرهای توپی به سادگی می توان تشخیص داد که مایع در جریان است یا جریان قطع گردیده است، در صورتی که در مورد شیرهای کشویی تنها می توان در مورد وجود جریان حدس زد.

مزیت های شیر کشویی

افت فشار بسیار پایین
شیر کشویی یک شیر دو طرفه بوده و می توان در دو جهت جریان مختلف از آن استفاده نمود.
شیر کشویی برای شرابط فشار و دمای بالا مناسب بوده و به نگه داری و تعمیر کمی احتیاج دارد.
شیر های کشویی نسبت به شیر های توپی با کیفیت و اندازه ی برابر اندکی ارزان تر هستند.